KTS Việt Nam toả sáng tại Cuộc thi “Kiến trúc trong bối cảnh hậu thảm họa”

Cuộc thi “Kiến trúc trong bối cảnh hậu thảm họa” tổ chức bởi UIA

Vừa qua, Cuộc thi “Kiến trúc trong bối cảnh hậu thảm họa” do Liên hiệp Hội Kiến trúc sư quốc tế (International Union of Architects – UIA) tổ chức, trong khuôn khổ Chương trình Công tác về Thảm họa Tự nhiên và Nhân tạo, với sự hỗ trợ chuyên môn từ Hiệp hội Kiến trúc sư Morocco, đã chính thức công bố kết quả. Đáng chú ý, các kiến trúc sư Việt Nam đã ghi dấu ấn nổi bật khi giành Giải Nhất cùng nhiều giải thưởng quan trọng, khẳng định vị thế và năng lực trên sân chơi kiến trúc quốc tế.

Cuộc thi “Kiến trúc trong bối cảnh hậu thảm họa” mời gọi các kiến trúc sư trẻ (dưới 40 tuổi) trên toàn thế giới đề xuất những giải pháp kiến trúc sáng tạo và có khả năng chống chịu nhằm ứng phó với hậu quả của trận động đất năm 2023 tại Morocco, tập trung vào tính bền vững, sự tham gia của cộng đồng và phục hồi dài hạn. Cuộc thi nhằm nâng cao nhận thức về mối liên hệ phức tạp giữa các khủng hoảng tự nhiên và nhân tạo, đồng thời kêu gọi các đề xuất mang tính tầm nhìn có khả năng chữa lành, bảo vệ và tái sinh.

Tiêu chí đánh giá cuộc thi bao gồm: Phân tích bối cảnh địa lý khu vực và xã hội, xác định mức độ đóng góp của chiến lược và phương pháp thiết kế được đề xuất; Tính sáng tạo/đổi mới phù hợp với bối cảnh địa phương; Giải pháp bền vững (xã hội, kinh tế, kỹ thuật); Sự tham gia xã hội/tương tác văn hóa; Cải thiện đời sống người dân bị ảnh hưởng; Tính khả thi của đề xuất; Tính độc đáo của chiến lược/giải pháp/thiết kế.

Cuộc thi có sự tham gia của Hội đồng quốc tế bao gồm:

• Patrick Coulombel – Chủ tịch, đại diện UIA
• Salma Samar Damluji
• William Higgins
• Ghada Farouk Hassan
• Ayşen Ciravoğlu – đại diện UIA
• Ron Wickman (Giám khảo dự khuyết)

Kết quả Cuộc thi

Giải Nhất – Trần Hữu Khoa (Việt Nam)

Đồ án đạt giải Nhất nổi bật ngay từ những vòng đánh giá đầu tiên của Hội đồng Giám khảo cách tiếp cận mạnh mẽ và đổi mới, có khả năng giải quyết đồng thời bối cảnh cộng đồng rộng lớn và phạm vi cá nhân, đồng thời thể hiện sự thấu hiểu sâu sắc về văn hóa và nơi chốn tại Douar Izloulen. Bắt nguồn từ kiến trúc bản địa và đặc thù môi trường của khu vực, dự án đã tận dụng các nghề thủ công địa phương, cảnh quan văn hóa và sự tham gia xã hội tích cực để phát triển một chiến lược tái thiết nhất quán và đầy thuyết phục.

Điểm mạnh của dự án nằm ở việc tích hợp các chiến lược phân khu và sử dụng đất với cách tiếp cận nhà ở hướng tới cộng đồng, ưu tiên sử dụng các vật liệu, kỹ thuật và kỹ năng địa phương một cách xuyên suốt. Qua đó, quá trình tái thiết được định hình như một hành động xã hội giúp tăng cường sự gắn kết và hỗ trợ kế sinh nhai trong tương lai, minh chứng cho sự tập trung mạnh mẽ vào cộng đồng, quy mô đô thị phù hợp và phản hồi nhạy bén với bối cảnh.

Đề xuất này còn trở nên khác biệt nhờ khái niệm “Magic Weaving” (Đan dệt kỳ diệu), kết hợp các hệ thống gia cố chống động đất công nghệ thấp (low-tech) với các quy trình xây dựng do cộng đồng tự thực hiện, cho phép phục hồi nhanh chóng, tiết kiệm chi phí và bám sát nền tảng văn hóa. Cách tiếp cận này được củng cố bởi một tầm nhìn đa tỷ lệ: từ việc gia cố nhà ở tức thời đến việc tạo ra một lõi công cộng cho làng, và cuối cùng là mạng lưới các khu định cư kết nối bền vững.

Tổng thể, dự án đưa ra một mô hình tái thiết dựa vào cộng đồng, được tích hợp, chặt chẽ và có khả năng chuyển giao, với tiềm năng lớn cho khả năng chống chịu dài hạn tại các khu vực xa xôi chịu ảnh hưởng bởi thảm họa.

Giải Nhì – Patrick Yakana Baliaba cùng Sidoine Baudrel Nde Keulek và Lizette Marlaine Tsafack Donfack (Cameroon)

Đồ án “Ngôi làng chống chịu Izlloulen ” nổi bật nhờ sự thấu hiểu sâu sắc bối cảnh địa điểm và cách diễn giải khéo léo các giá trị truyền thống địa phương thông qua những chiến lược đổi mới và bền vững. Dựa trên nghiên cứu toàn diện về điều kiện khí hậu, địa hình, các rủi ro môi trường và hiện tượng xói mòn, dự án đề xuất một cách tiếp cận cân bằng, kết hợp giữa kỹ thuật xây dựng đất nện với các công nghệ bền vững trong quản lý năng lượng và nước. Qua đó, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa và nghề thủ công địa phương, vừa nâng cao độ an toàn kết cấu, hiệu quả môi trường và khả năng thích ứng.

Đề xuất đưa ra một tầm nhìn toàn diện và khả thi cho một mô hình làng có khả năng chống chịu, giải quyết đồng thời bối cảnh lãnh thổ và xã hội thông qua cách tiếp cận lấy cộng đồng làm trung tâm. Mục tiêu hướng tới là cải thiện chất lượng sống cho người dân bị ảnh hưởng, bao gồm cả người khuyết tật, với sự hỗ trợ từ định hướng môi trường rõ ràng và các giải pháp chống động đất được cân nhắc kỹ lưỡng.

Điểm mạnh của dự án nằm ở quy hoạch tổng thể tích hợp, kết nối hạ tầng nông nghiệp, quản lý nguồn nước và kiểm soát xói mòn trong một cấu trúc không gian thống nhất, thích ứng với điều kiện khí hậu. Thiết kế đề xuất một hình khối kiến trúc, gắn với mô hình canh tác ruộng bậc thang, tổ chức quanh một lõi xã hội phục vụ các đơn vị nhà ở, đồng thời lấy cảm hứng từ các giải pháp bản địa có lồng ghép những khoảng trống đô thị nhằm giảm thiểu rủi ro địa chấn.

Tổng thể, dự án đưa ra một mô hình tái thiết có khả năng mở rộng, lấy cộng đồng làm trung tâm, góp phần thúc đẩy quá trình phục hồi lâu dài về xã hội, môi trường và kinh tế sau thảm họa.

Giải Ba – Oğuzhan Safa Yağcılar (Thổ Nhĩ Kỳ)

Đồ án “SUR” thể hiện tiềm năng đáng chú ý thông qua khái niệm tái sinh, xem thảm họa như một quá trình tái sinh dựa trên sự thấu hiểu sâu sắc bối cảnh địa phương. Dự án đề xuất các giải pháp thiết kế thích ứng nhằm tăng cường khả năng chống chịu, giúp cộng đồng tái thiết theo hướng vừa phục hồi vừa hướng tới tương lai.

Điểm mạnh nằm ở việc tích hợp thiên nhiên vào quá trình hậu thảm họa, ưu tiên sửa chữa hơn là thay thế, cùng với việc xây dựng xưởng tái sinh đất phục vụ thủ công địa phương, hỗ trợ sinh kế và củng cố bản sắc văn hóa.

Giải Tư – Asude Gündoğdu và Sefa Cengiz Okan (Thổ Nhĩ Kỳ)

Đồ án “CORE-NECT” tăng cường khả năng chống chịu sau thảm họa thông qua mạng lưới các điểm công cộng tổ chức quanh một “lõi” trung tâm, bao gồm các không gian như Trung tâm Tôn giáo và Đời sống Xã hội, hỗ trợ truyền thống tương trợ touiza. Dự án kết hợp hiệu quả giữa quy hoạch vĩ mô và định hướng cộng đồng rõ ràng.

Giải Năm – Uğur Özkalaycı cùng Müge Uysal và Şevval Tatar (Thổ Nhĩ Kỳ)

Đồ án “Radix Rubra” được đánh giá cao nhờ tập trung vào việc hồi sinh nghề thủ công và sự tham gia tập thể trong quá trình tái thiết gắn với cảnh quan, giải quyết đồng thời khả năng chống chịu sinh thái và văn hóa trong bối cảnh đô thị – nông thôn.

Giải Khuyến khích:

+ Mahdi Bayat cùng Zahra Lak (Iran)

+ Esraa Elazab cùng Ahmed Hassan (Ai Cập)

+ Agustin Camicha cùng Alejandro Rodriguez Silva và Fatima Gomez Rodriguez (Argentina/Tây Ban Nha)

+ Đặng Lê Như Ngọc cùng Trần Khoa Thanh (Việt Nam)

+ Đào Duy Tùng cùng Dương Ngọc Huy và Phạm Nguyễn Tùng Chi (Việt Nam)

Nguồn: UIA