Trong bối cảnh các thiết kế bảo tàng truyền thống dần đi vào lối mòn với những không gian trưng bày thuần túy và tĩnh lặng, đồ án tốt nghiệp Thủ khoa của sinh viên Nguyễn Thành Tấn đã mở ra một tư duy hoàn toàn mới. Không dừng lại ở việc tái hiện và hoài niệm quá khứ, công trình “Trung tâm Nghiên cứu Chiến tranh và Hòa bình” là sự giao thoa táo bạo giữa một không gian tri ân thiêng liêng và một trung tâm nghiên cứu chiến lược (Think Tank) hướng tới tương lai bền vững.
THÔNG TIN TỔNG QUAN ĐỒ ÁN
-
Tên đồ án: Trung tâm Nghiên cứu Chiến tranh và Hòa bình
-
Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thành Tấn (Khóa 2020 – 2025)
-
Danh hiệu đạt được: Thủ khoa Đồ án tốt nghiệp Kiến trúc sư
-
Trường đào tạo: Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng
-
Giảng viên hướng dẫn: TS.KTS Nguyễn Hồng Ngọc
Bối cảnh dự án
Đồ án được khơi nguồn cảm hứng vào năm 2024, thời điểm toàn dân hướng về các dấu mốc kỷ niệm lịch sử trọng đại của đất nước. Sống và lớn lên bên dòng sông Thạch Hãn (Quảng Trị) đầy hoài niệm, nơi từng chứng kiến những năm tháng chiến đấu khốc liệt và sự hy sinh anh dũng của thế hệ đi trước, tác giả Nguyễn Thành Tấn đã nhận thấy một thực trạng rõ rệt trong thiết kế kiến trúc đương đại.
Hiện nay, phần lớn các không gian bảo tàng hay đài tưởng niệm tại Việt Nam đang rơi vào trạng thái bão hòa về mặt công năng. Các công trình này thường chỉ tập trung tối đa vào việc trình diễn thị giác, trưng bày hiện vật tĩnh và khơi gợi niềm xúc động mang tính một chiều. Người xem đến để hoài niệm, cảm nhận nỗi đau, rồi rời đi mà thiếu một sợi dây liên kết hành động thực tiễn cho hiện tại và tương lai. Từ bối cảnh đó, nhu cầu về một loại hình kiến trúc vừa tri ân quá khứ, vừa mang giá trị thực tiễn cho thời đại mới đã thôi thúc tác giả thực hiện đồ án này.
Ý tưởng thiết kế
Ý tưởng cốt lõi của đồ án nằm ở tư duy tiếp cận đề tài theo một trục thời gian tuyến tính, kết nối chặt chẽ và chuyển tiếp mạch lạc giữa ba giai đoạn: Quá khứ – Hiện tại – Tương lai.
-
Từ Quá khứ: Điểm khởi nguồn của công trình là neo giữ và tôn vinh những ký ức linh thiêng của người lính. Biểu tượng dòng sông Thạch Hãn hòa quyện giữa “máu và hoa” được hình tượng hóa để làm bệ đỡ tinh thần cho toàn bộ cấu trúc kiến trúc.
-
Đến Hiện tại: Những chất liệu lịch sử hào hùng ấy được tác giả chuyển hóa thành một “Không gian tri ân” sống động. Tại đây, ngôn ngữ của kiến trúc đóng vai trò là người kể chuyện, tương tác trực tiếp với cảm xúc và đánh thức lòng biết ơn sâu sắc của người đến thưởng lãm.
-
Hướng tới Tương lai: Đây chính là bước đột phá lớn nhất của đồ án. Vượt lên trên quy mô của một đài tưởng niệm thông thường, mục đích cuối cùng của công trình là chức năng “Nghiên cứu & Dự báo”. Tác giả đã tích hợp mô hình một Think Tank Hòa bình, nơi thế hệ trẻ sử dụng tri thức, khoa học để phân tích bài học từ lịch sử, từ đó có thể chủ động đề xuất giải pháp bảo vệ nền hòa bình bền vững. Với thông điệp : “Để gìn giữ hòa bình, chúng ta không chỉ cần một không gian để nhớ về nỗi đau, mà cần một trung tâm trí tuệ để thấu hiểu, phân tích và chủ động bảo vệ các giá trị cốt lõi của hòa bình.”
Ngôn ngữ cảnh quan và Kiến trúc
Để hiện thực hóa ý tưởng giao thoa giữa quá khứ và tương lai, ngôn ngữ kiến trúc và cảnh quan của Trung tâm Nghiên cứu Chiến tranh và Hòa bình đã được tính toán đồng bộ và chặt chẽ qua các yếu tố sau :
Sự chuyển dịch hình khối và tổ chức không gian
Công trình sử dụng các lát cắt không gian táo bạo và các khối hình học tương phản để mô tả sự khốc liệt của chiến tranh đối lập với sự tĩnh lặng, tự do của hòa bình. Các khối chức năng được phân chia rành mạch bao gồm có : bối cảnh, không gian trải nghiệm, và khu nghiên cứu nhưng vẫn có sự kết nối liên hoàn, dẫn dắt người trải nghiệm đi từ không gian này sang không gian khác, một không gian mới mở và ngập tràn ánh sáng tự nhiên của khu nghiên cứu chiến lược.
Ngôn ngữ cảnh quan vùng đệm và yếu tố tự nhiên
Khu vực bên ngoài được bao phủ bởi cây xanh và mặt nước, tạo cảm giác giúp người xem cảm thấy thư thái và dễ chịu hơn. Đặc biệt là yếu tố mặt nước và cây xanh được khai thác triệt để, vừa tạo sự cân bằng vi khí hậu, vừa gợi nhắc đến hình ảnh dòng sông lịch sử. Ánh sáng tự nhiên được dẫn dắt có chủ đích qua các khe trần và khoảng hở kiến trúc, tạo nên các hiệu ứng thị giác mạnh mẽ, khẳng định thông điệp: Kiến trúc không vô tri, kiến trúc được kể chuyện bằng ánh sáng và chất liệu.
Sự tích hợp công năng hiện đại (Mô hình Think Tank)
Khu vực nghiên cứu được thiết kế với ngôn ngữ kiến trúc hi-tech, tối giản và linh hoạt. Không gian làm việc, hội thảo và thư viện số được tối ưu hóa để phục vụ cho các học giả, chuyên gia và cũng như dành cho thế hệ trẻ đến trao đổi, phân tích các chiến lược hòa bình. Việc sắp xếp các khu chức năng một cách rành mạch đã giúp công trình định hình đúng công năng và vận hành trơn tru hơn. Cách làm này hoàn toàn xóa bỏ lối mòn nhàm chán thường thấy ở các mô hình bảo tàng truyền thống.
Kết luận
Đồ án “Trung tâm Nghiên cứu Chiến tranh và Hòa bình” của Thủ khoa Nguyễn Thành Tấn không chỉ thuyết phục hội đồng chuyên môn bằng tư duy kiến trúc sắc bén, tổ chức không gian mạch lạc theo đúng tiêu chuẩn bài viết chuyên ngành, mà còn chạm đến cảm xúc bởi giá trị nhân văn thời đại. Đây chắc chắn sẽ là nguồn cảm hứng lớn cho các bạn sinh viên kiến trúc khóa sau trên hành trình định hình bản sắc và tìm kiếm ngôn ngữ thiết kế riêng cho mình.
